Çocukluk Çağında Obezite ve Diyabet
- Detaylar
- Kategori: Aile Eğitimi
- Yayın tarihi: Cuma, 13 Ocak 2012 08:16
- Yazar: Dilek
- Gösterim: 68
ÇOCUKLUK ÇAĞINDA OBEZİTE VE DİYABET
- Vücudumuzdaki hücrelerin çalışabilmesi için enerjiye ihtiyaç vardır.Hücre bu enerjiyi kan şekeri (glikoz) dan elde eder.
- Kan şekerinin hücre içine girişini pankreastan salgılanan insülin hormonu sağlar.
- Pankreas, kandaki glikoz düzeyine göre insülin salgılar.Vücudumuzda kan şekerinin normal değerler arasında kalmasını sağlayan insülinin salgılanmasında ve iş görmesindeki bozukluk sonucu oluşan hastalığa DİYABET denir.Kan şekerinin (glikozun) açlık ve toklukta yüksek bulunmasıyla karakterli bir hastalıktır.Normal açlık şekerinin 70-110 mg/dl arasındadır.Tokluk kan şekeride 140 mg/dl ve altında tutulmaya çalışılır.
DİYABET NEDİR?
- İnsülin salgılanmadığı ve iş görmediği zaman hücre enerji ihtiyacını karşılayamaz.
- Enerji ihtiyacını karşılamak için yağ ve proteini kullanmaya çalışır.
- Yağların enerji elde etmek için kullanmasıyla yağ azalmasına bağlı zayıflama oluşur. Hastaların nefesinde farklı bir koku aseton kokusu hissedilir.
- Hücreler enerji ihtiyacını kan şekerinden sağlayamayınca proteinlerden sağlar. Bu durumda hastada halsizlik, yorgunluk hissedilir.
- Kan şekeri kullanılmadığından kan glikoz seviyesi yükselir ve böbreklerden suyla sık ve bol idrara çıkarak atılmaya başlar.
- Sık ve bol idrar yapmaya bağlı susuzluk artar. Hastanın su kaybına bağlı cildinde kuruluk ve pullanma olur. Hasta su kaybını karşılamak için çok fazla su içmeye başlar.
- Hücre düzeyinde asitli madde yapımı artar. Hasta bu asitli maddelerden kurtulmak için hızlı ve derin soluk alır.
- Asitli maddelerin beyne etkisi ile bilinç bozulur.
KAÇ TİP DİYABET VARDIR?
- Tip 1 Diyabet: İnsülin eksikliğine bağlı gelişen ve çocukluk çağında en fazla görülen şekildir.
- Tip 2 Diyabet: İnsülinin etkisini göstermemesi sonucu oluşan ,en fazla şişman erişkinlerde ve ergenlerde görülen şeklidir.
DİYABET NİÇİN OLUŞUR?
- Tam nedeni bilinmiyor ancak;
- Genetik yatkınlık,
- Vücudun kendi hücrelerine karşı savaş başlatması (otoimmunide)
- Bazı enfeksiyon hastalıkları,
- Yiyeceklerdeki katkı maddeleri; diyabet gelişmesine yol açabilir. Hastaların çoğunda diyabet bulgularının süresi 1 aydan kısadır.
DİYABETİN EN BELİRGİN BULGULARI
- Sürekli susama hissi/ağız kuruluğu
- Çok su içme “suya dayanamama“
- Çok ve sık idrar yapma
- Çok yemek yeme ve yemek yenmesine rağmen kilo kaybı
- İştah artması (küçük çocuklarda görülmeyebilir)
Diyabetin teşhisi açlık kan şekeri seviyesine bakılarak konur. Gerekirse şeker yükleme testi yapılır.
BESLENME PLANI
Çocuğun yaşı, günlük hayatındaki hareketliliği, ailesinin gelir durumu göz önünde tutularak az ve sık yemekle plan yapılmalıdır.(Günlük besin ihtiyacı sıklıkla altı öğünde verilebilir.)
EGZERSİZ
-Yürüyüş, merdiven çıkma, koşu veya çocuğun sevdiği sporlardan birini günde en az bir kere 15-
40 dakika süre ile yapması gereklidir.
-Çocuk okulda Beden Eğitimi derslerine katılmalıdır. Çok yoğun egzersizlerden önce insülin dozu azaltılması ve bir miktar ara öğün almalıdır.
-Öğün atlamamalıdır.
DİYABETİN YOL AÇABİLECEĞİ İSTENMEYEN DURUMLAR
1.Hipoglisemi(Kan şekeri düşüklüğü)
2.Diyabet koması
3.Büyüme geriliği
4.Ergenliğin gecikmesi
5.İnsülin yapılan yerlerde şişlikler
6.Eklemlerde hareket kısıtlılığı
7.Ciltte yaralar
8.Görmede azalma(Katarakt)
KAN ŞEKERİ DÜŞME BELİRTİLERİ
Ağız çevresinde solukluk, titreme, terleme, halsizlik, baş ağrısı, dalgınlık, yorgunluk, algılamada azalma(Ayağa kalk gibi basit komutları algılayamaz),ileri dönemde çift görme bozukluğu;
KAN ŞEKERİ DÜŞTÜĞÜNDE (HYPOGLİSEMİ)NELER YAPILMALI
1.Şuuru açıksa meyve suyu veya şeker yedirilir.
2.Şuuru kapalıysa“Gluca Gen hypokit“ isimli iğne(toz+su karıştır)6 yaşından küçüklere yarım, diğerlerine tam yapılır.
DİYABET ÖNLENEBİLİRMİ?
*Özellikle şişmanlıkla birlikte ülkemizde de gittikçe artan sayıda görülen Tip 2 diyabeti önlemek mümkündür. Onun için katkı maddeleri içeren yiyeceklerden uzak durulmalı. Fast-Food tarzı yiyecekler yenmemeli. Onun yerine ev yemekleri ve sebze-meyveler tercih edilmeli.
*Okula gidip gelmeler mümkünse servis yerine yürüyerek gidilmeli.
*Günlük aktivitelere katılınmalı;(en az 15-40 dk. Yürüyüş)
*Gece yemeklerini geç saate bırakmadan, hafif yemekler tercih edilmeli;Şuruplu tatlılar,kızartma yerine sütlü tatlılar ve haşlama tercih edilmeli.
*Okula giden çocuklara evde hazırlanan yiyecek ve meyve konulmalı.(kola,cips,asitli içecekler verilmemeli)
*Ekmek olarak tam tahıllı veya kepek ekmeği tercih edilmeli.
Sağlıklı Günler Dileriz.
Dr. Günseli-Dr. Bülent Akınsal İ.O ve İş Okulu Müdürlüğü
